Pazartesi akşamı. Yarın İngilizce sınavı var. Çocuğunuz elinde bir liste, yirmi kelimeyi ezberlemeye çalışıyor. "Kitchen, mutfak. Kitchen, mutfak." Yarım saat sonra hepsini biliyor. Sınavdan da iyi bir not geliyor.
Cuma günü aynı listeden beş kelime sorun. Üçünü hatırlamıyor.
Bu sahne tanıdık geldiyse sorun çocuğunuzda değil. Yöntemde.
Beyin unutmak için tasarlandı
Kulağa kötü geliyor ama unutmak bir arıza değil. Beyin her gün binlerce bilgiyle karşılaşıyor. Hepsini saklasa çalışamaz. Kuralı basit: kullanılmayan bilgi silinir.
Yeni öğrenilen bir kelime, tekrar edilmezse birkaç gün içinde silikleşmeye başlar. Bir hafta sonra çoğu gitmiştir. Tembellik değil bu, beynin normal işleyişi.
Neyse ki aynı kural tersine de işliyor. Bir bilgiyi tam unutmak üzereyken geri çağırırsanız beyin onu "demek ki lazımmış" diye işaretliyor ve daha uzun süre saklıyor. İşe yarayan kelime çalışmasını yaramayandan ayıran da bu ayrıntı.
Klasik ezber neden yetmiyor
Listeye bak, kapat, içinden tekrar et. Sınav kurtarır. Kısa süreli hafıza gerçekten hızlıdır, yirmi kelime bir akşamda oraya sığar.
Ama adı üstünde: kısa. Sınav bitince görev tamamlanmış sayılır, kelimeler yavaş yavaş düşer. Çocuk çalışmıştır, emek vermiştir, elinde kalan yine de azdır.
Üstelik listeye bakarak tekrar etmek beyni yormaz. Kelimeyi görmek başka şey, hatırlamak başka. Görmek kolay. Kelimeyi yerine oturtan, kapalı defterin karşısında "bu neydi?" diye düşünürken harcanan çaba. Cevap iki saniye gecikse de olur.
Kelime defterinin eksiği
Defter tutmak kötü bir alışkanlık değil. Yazmak kelimeyle geçirilen süreyi uzatır. Eliyle yazan çocuk kelimeye bir kez daha dokunmuş olur.
Sorun defterin geri dönmemesinde. Üçüncü sayfaya yazılan kelime orada bekler, kimse ona "beni bugün tekrar et" demez. Defter dolduğunda ilk sayfalar çoktan unutulmuştur. Defter kelime biriktirir ama korumaz.
Bir de her kelime eşit muamele görür. Oysa çocuk bazılarını ilk günden kapmıştır, bazılarıyla haftalarca boğuşur. İkisine aynı tekrarı yapmak zaman kaybıdır.
Aralıklı tekrar
Mantığı basit. Yeni kelime sık sorulur: bugün, yarın, üç gün sonra. Her doğru hatırlayışta aralık açılır, bir haftaya, iki haftaya, bir aya çıkar. Zorlanılan kelime başa döner, yine sık sorulur.
Böylece kolay kelimeler zaman çalmaz, zor kelimeler ihtiyaç duyduğu ilgiyi görür. Her tekrar tam unutma eşiğinde yapıldığı için de hafızada güçlü iz bırakır.
Bu düzeni evde kâğıtla kurabilirsiniz. Üç kutu yeter:
- Kelime kartları hazırlayın. Ön yüzde İngilizcesi, arka yüzde Türkçesi ve kısa bir örnek cümle.
- Bütün kartlar 1. kutudan başlar. 1. kutu her gün sorulur, doğru bilinen kart 2. kutuya geçer.
- kutu haftada bir, 3. kutu ayda bir sorulur. Yanlış bilinen kart hangi kutudaysa 1. kutuya geri döner.
Günde on dakika. Önemli olan süre değil, düzenin bozulmaması.
Kutunun zayıf noktası
Kâğıtlı sistem takip ister. Hangi kutu bugün sorulacaktı, hangi kart nereye geçmişti, tatilde ara verilince ne olacak? Bu yük genelde anne babaya biner. Birkaç hafta sonra kutular rafta kalır.
Uygulamaların gerçekten işe yaradığı yer burası. İyi bir kelime uygulaması her kelimenin sayacını kendisi tutar, çocuğun karşısına o gün sorulması gerekenleri çıkarır. GetSpeakin'i kurarken tam bu işi merkeze aldık. Uygulama hangi kelimenin sağlam, hangisinin sallantıda olduğunu bilir, tekrarı ona göre getirir. MEB müfredatındaki kelimelerle çalıştığı için okuldaki üniteyle de örtüşür.
Bu hafta ne yapmalı
Sınav haftasını beklemeyin.
Çocuğunuzun bu üniteden öğrendiği kelimelerden on tanesini seçin. Bugün Türkçesinden İngilizcesini sorun, yanlışları kenara not edin. Yarın sadece yanlışları sorun. Üç gün sonra onunu birden tekrar sorun. Pazar günü son bir tur atın.
Dört küçük dokunuş, toplamı çeyrek saati bulmaz. Haftanın sonunda hangi kelimelerin gerçekten yerleştiğini ikiniz de göreceksiniz.
İlgili yazılar: çocuğunuz kelimeleri neden unutuyor · kelime defteri gerçekten işe yarar mı
Sınıfınızda deneyin. GetSpeakin her cevabı okur ve çocuğun gerçekten çalışması gereken kelimeleri önüne koyar. Okulunuz için demo planlayın.