Yirmi kağıtlık bir sınav yığınında en çok vakit ayırdığım yer yazım hataları. Kırmızı kalemle çizip geçmek kolay. Ama biraz durursanız her hata size bir şey anlatır, çocuğun kafasının içini gösterir. Nereye kadar gelmiş, nerede takılmış, hepsi o birkaç harfin içinde.
Yıllar içinde şunu öğrendim: yazım hatası rastgele olmaz. Her hatanın bir mantığı var. O mantığı okumayı öğrenince kağıt, not verilecek bir şey olmaktan çıkıp teşhis aracına dönüşüyor. Aşağıdaki dördü, kağıtlarımda en sık gördüğüm hatalar.
Skul
School yerine skul yazan çocuk aslında kötü bir iş çıkarmamış. Kelimeyi doğru duymuş, sesleri doğru sıraya koymuş, sonra da Türkçenin altın kuralını uygulamış: ne duyuyorsan onu yaz. Türkçede bu kural işler; okul, duyulduğu gibi yazılır. İngilizcede ise duyduğunuz ile yazacağınız çoğu zaman tutmaz.
Bu hata bana şunu söyler: kelime çocuğun kulağında var ama gözünde yok. Çözüm daha çok dinletmek değil, daha çok göstermek. Çocuğun bu kelimeyle yazılı halde daha sık karşılaşması gerekiyor. O yüzden skul yazan çocuğa kızmam. Kelimeyi sözlü olarak zaten öğrenmiş; işin yarısı bitmiş.
Vater
Water yerine vater. Bazen kağıtta Türkçe harfler bile görürüm: şort, çiken. Ne olduğunu hemen anlarım. Çocuk İngilizce sesleri Türkçede bildiği en yakın sesle karşılıyor. Türkçede w yok, el de bildiği harfe gidiyor.
Başlangıç için gayet normal. Ama bana net bir ipucu verir: bu çocukla yazma çalışmasından önce dinleme çalışması gerekiyor, çünkü w ile v'yi kulağıyla ayıramayan çocuk kalemle hiç ayıramaz. "Vet mi dedim, wet mi?" diye sorup parmakla gösterttiğim oyun on dakikalık bir eğlence gibi görünür. Öyle değil, temelin ta kendisi.
Whith
With yerine whith. En sevdiğim hata bu. Çocuk fazladan bir h eklemiş, çünkü bir şey fark etmiş: İngilizcede görünen ama duyulmayan harfler var. White'ı görmüş, when'i görmüş, kendine bir kural çıkarmış: w'nin yanında h olur. Sonra o kuralı gereğinden geniş tutmuş.
Bu hata gerileme değil, ilerleme işareti. Ezberleyen zihin böyle hata yapmaz; kural kuran zihin yapar. Böyle bir kağıdın kenarına genelde şunu yazarım: "Güzel düşünmüşsün. Ama bu kelime h'yi sadece sonda istiyor."
Freind
Friend yerine freind. Little yerine littel. Sesler tamam ama sıra karışmış. Bu hata öncekilerden farklı bir şey anlatır: çocuk kelimeyi kulağıyla değil gözüyle ezberlemiş. Kelimenin fotoğrafını çekmiş ama fotoğraf bulanık çıkmış. Bulanık kısım da i ile e'nin sırası.
Burada işe yarayan yöntem, yazarken sesli söylemek. Fri-end. İki parça. Ağız ve el aynı anda çalışınca sıra oturuyor. Sessizce on kere yazmak ise çoğu zaman aynı bulanık fotoğrafı on kere daha çekmek demek.
Asıl bilgi tekrarda
Tek bir kağıt tek bir an gösterir. Asıl hikaye, aynı hatanın haftalarca sürüp sürmediğinde. Yeni hatalar beni korkutmaz; çocuk yeni kelimeler deniyor demektir. Beni düşündüren, üç haftadır aynı şekilde yanlış yazılan kelime. O kelime zihne yanlış haliyle yerleşiyor ve araya zaman girdikçe sökmesi zorlaşıyor.
Otuz kişilik bir sınıfta bunu elle izlemek neredeyse imkansız, benim defterim yetmiyor. GetSpeakin'in işime yarayan tarafı bu: puana bakmıyorum, hangi çocuğun hangi kelimede tekrar takıldığına bakıyorum. Pazartesi derse kimin hangi kelimeye ihtiyacı olduğunu bilerek giriyorum.
Bir sonraki kağıtta deneyin
Sınav kağıdı ya da defter, fark etmez. Hataları iki kümeye ayırın.
Kulak hataları: skul, vater, çiken. Duyulduğu gibi yazılmış kelimeler. Bunların görülmeye ihtiyacı var. Panoya asın, okuma metninin içine sokun, çocuk kelimeyi gözüyle tanısın.
Göz hataları: freind, littel. Harfleri karışmış kelimeler. Bunların da duyulmaya ihtiyacı var. Yazarken sesli söyletin, heceleterek yazdırın.
İkisine de aynı kırmızı çizgiyi çekmek kolay ama iki hata aynı ilaçla düzelmiyor. Kulak hatasına göz, göz hatasına kulak gerekiyor.
İlgili yazılar: karıştırılan kelime çiftleri · kelimeyi önce kulak öğrenir
Sınıfınızda deneyin. GetSpeakin her cevabı okur ve çocuğun gerçekten çalışması gereken kelimeleri önüne koyar. Okulunuz için demo planlayın.