Blog

Öğretmenler İçin

Öğrenciyi Kırmadan Hata Düzeltme Teknikleri

6 dk 1 Ekim 2026

İngilizce dersinde iyi bir düzeltme hatayı açıkça gösterir, doğruyu mümkünse öğrenciye kendisine buldurur ve kelimeyi hedef alır, öğrenciyi değil. Yanlış bir cevaptan sonra sınıf sessizleşiyorsa, sebep genellikle düzeltmenin nasıl yapıldığıdır.

Lyster ve Ranta 1997'de Kanada'da Fransızca öğrenen çocukların derslerini kaydedip öğretmenlerin hatalara nasıl karşılık verdiğini inceledi. Öğretmenlerin en sık kullandığı yöntem, öğrencinin cümlesini doğru haliyle geri söylemekti. İngilizce kaynaklarda buna recast deniyor. Hızlıdır, akışı bozmaz, ama araştırmada öğrencinin hatayı fark edip kendisinin düzeltmesine en az yol açan yöntem de buydu. Öğrenci, öğretmenin cümlesini düzeltme yerine onay olarak duyabiliyor. Doğruyu öğrenciye kendisine buldurmaya çalışan teknikler ise çocukların hatalarını kendilerinin düzeltmesini çok daha sık sağladı.

Aşağıdaki yedi teknik bu bulgu üzerine kurulu ve hiçbiri ek hazırlık istemiyor.

Önce öğrenciye bir şans verin

Cevabı hemen söylemek yerine yarısını verin: "Mutfak... İngilizcesi kit...?" Ya da soruyu farklı bir yoldan yeniden sorun. Öğrencinin tahmin etmesi, yanılsa bile işe yarar. Kornell, Hays ve Bjork'un 2009'daki deneylerinde cevabı görmeden önce tahmin etmeye çalışan, yanılan ve ardından doğruyu gören katılımcılar, doğru cevabı baştan çalışanlardan daha iyi hatırladı. Başarısız da olsa hatırlamaya çalışmak, arkasından gelen doğru cevaba yer açıyor.

Hatanın yerini gösterin, cevabını değil

Öğrenci "In our chicken there is a fridge" derse cümleyi baştan düzeltmeyin. Yalnızca "Chicken mı?" diye o kelimeyi geri sorun. Öğrenci kendi cümlesine bir kez daha bakar ve çoğu zaman doğruyu kendisi bulur. Bulamazsa küçük bir ipucu verin: "Hayvan değil, oda."

Emin olarak yapılan yanlışı geçiştirmeyin

İnsanın en emin olduğu yanlışlar, düzeltildiğinde en iyi akılda kalanlar oluyor. Butterfield ve Metcalfe'nin 2001'deki çalışmasında katılımcıların çok emin oldukları yanlış cevaplar, düzeltmeyi gördükten sonra en kolay düzelttikleri cevaplar oldu. Bu etkiye hiperdüzeltme (hypercorrection) deniyor.

Sınıftaki karşılığı şu: kendinden emin bir öğrenci yanlış söylediğinde, onu kırmamak için geçiştirmek bir kayıp. O şaşkınlık anı, düzeltmenin en iyi yerleştiği an. Sakin ve açık söyleyin: "Güzel tahmin ama bu değil. Kitchen mutfak, chicken tavuk."

Kelimeyi düzeltin, öğrenciyi değil

Hattie ve Timperley'nin 2007'deki kapsamlı incelemesine göre en az işe yarayan geri bildirim, işe değil kişiye yönelik olanı. "Aferin, çok zekisin" de "Sen hep karıştırıyorsun" da çocuğa öğrenme hakkında bir şey söylemiyor, yalnızca kendisi hakkında bir yargı veriyor. "Kitchen ile chicken'da aynı sesler yer değiştiriyor, bir daha dinle" ise işine yarayacak bir bilgi.

Her hatayı düzeltmeyin

Bir konuşma etkinliğinde her hatada durmak, sınıfı birkaç dakika içinde susturur. Dersin başında bir odak seçin, örneğin bugün yalnızca ünitenin kelimeleri. Öteki hataları not alın ve dersin sonunda topluca, kimsenin adını vermeden ele alın. Öncelik anlamı bozan hatada. "He go to school" anlaşılır, ama kitchen tavuk sanılırsa cümle bambaşka bir şey anlatır.

Belirsiz bırakmayın

Bunu kendi ürünümüzde yaşadık. Sınıf modu demomuzu denerken, yanlış cevaptan sonra ekranda yalnızca doğru şık yeşile dönüyordu, altında da "Doğru cevap: mutfak" yazıyordu. Yanlış cevap veren, yanlış yaptığını anlamadı: ekrandaki tek renk yeşildi ve ilk kelime "Doğru"ydu. Şimdi yanlış seçilen şık kırmızıya dönüp kısaca sallanıyor ve ekranda "İyi deneme! Cevap: mutfak" yazıyor.

Yanlış yaptığını anlamayan çocuk doğruyu da öğrenmiyor. Nazik olmak, net olmaya engel değil.

Tekrarlayan hatayı bir kenara yazın

Aynı hata üçüncü kez geliyorsa artık bir dikkat hatası değildir. "Thirsty" yerine hep "thirty" diyen öğrencinin kafasında bu iki kelime aynı yerde duruyor. Bu çiftleri not alın ve birkaç gün sonra, bu kez yan yana sorun. En sık karıştırılan çiftleri burada topladık, yazım hatalarının aslında ne anlattığını da burada.

Kalabalık bir sınıfta otuz öğrencinin hangi kelimeleri birbirine karıştırdığını akılda tutmak mümkün değil. GetSpeakin her cevabı kaydettiği için bu takibi sizin yerinize yapar ve karıştırılan kelimeleri doğru zamanda öğrencinin önüne getirir.

Yarın derste bir şey deneyin: yanlış bir cevap geldiğinde doğruyu söylemeden önce üç saniye bekleyin ve kelimenin ilk hecesini verin. Kaç öğrencinin doğruyu kendisinin bulduğunu sayın.

İlgili yazılar: akıllı tahtada 7 kelime oyunu, oynarken öğreniyor mu?


Sınıfınızda deneyin. GetSpeakin her cevabı okur ve çocuğun gerçekten çalışması gereken kelimeleri önüne koyar. Okulunuz için demo planlayın.